Τραγωδία χωρίς τέλος στο Νεπάλ – Στους 160 οι νεκροί, 403 αγνοούμενοι και ένα μεγάλο ερώτημα για την αιτία της καταστροφής
Οι πρώτες εικόνες έδειχναν ένα τεράστιο κύμα λάσπης, νερού και βράχων να κατεβαίνει με τρομακτική ταχύτητα από τα Ιμαλάια. Λίγες ώρες αργότερα άρχισε να αποκαλύπτεται το πραγματικό μέγεθος της καταστροφής.
Τουλάχιστον 160 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από τις σαρωτικές πλημμύρες στην περιοχή των συνόρων Νεπάλ και Θιβέτ, ενώ 403 εξακολουθούν να αγνοούνται. Ο αριθμός των θυμάτων δεν θεωρείται οριστικός και οι αρχές φοβούνται ότι ο απολογισμός θα γίνει ακόμη βαρύτερος όσο τα σωστικά συνεργεία καταφέρνουν να προσεγγίσουν περιοχές που παραμένουν αποκλεισμένες.
Ολόκληροι οικισμοί βρέθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά κάτω από νερό, λάσπη και φερτά υλικά. Σπίτια παρασύρθηκαν, δρόμοι εξαφανίστηκαν, γέφυρες καταστράφηκαν και ενεργειακές εγκαταστάσεις υπέστησαν σοβαρές ζημιές, μετατρέποντας την επιχείρηση εντοπισμού των αγνοουμένων σε έναν αγώνα απέναντι στον χρόνο και σε ένα εξαιρετικά δύσκολο ορεινό περιβάλλον.
Η καταστροφή χτύπησε ιδιαίτερα τις περιοχές Ρασούβα και Νουουακότ, βόρεια του Κατμαντού, κοντά στα σύνορα με το Θιβέτ. Πρόκειται για μια περιοχή με έντονη τουριστική κίνηση, από την οποία περνούν ορειβάτες, ταξιδιώτες και προσκυνητές με προορισμό, μεταξύ άλλων, το ιερό όρος Καϊλάς.
Αυτό εξηγεί και ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της τραγωδίας. Μεταξύ των εκατοντάδων αγνοουμένων βρίσκονται πολλοί ξένοι υπήκοοι. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, 341 από τους αγνοουμένους είναι πολίτες άλλων χωρών, με ανθρώπους από δεκάδες διαφορετικές εθνικότητες να αναζητούνται.
Ανάμεσά τους βρίσκονται Ινδοί, Αμερικανοί, Βρετανοί, Αυστραλοί και πολίτες άλλων χωρών, ενώ παράλληλα αγνοούνται εργαζόμενοι που βρίσκονταν σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής.
Το μεγάλο ερώτημα, όμως, παραμένει τι ακριβώς προκάλεσε μια τόσο βίαιη και ξαφνική πλημμύρα.
Οι πρώτες πληροφορίες από το Νεπάλ συνέδεσαν την καταστροφή με σεισμική δραστηριότητα. Η αρχική εκτίμηση ήταν ότι μια σεισμική δόνηση μπορεί να προκάλεσε τεράστια κατολίσθηση, η οποία με τη σειρά της έφραξε προσωρινά έναν ποταμό. Η συσσώρευση νερού πίσω από το φυσικό αυτό φράγμα και η απότομη κατάρρευσή του θα μπορούσαν να εξηγήσουν το τεράστιο κύμα νερού και λάσπης που ακολούθησε.
Τα νεότερα στοιχεία, όμως, περιπλέκουν αυτή την εκδοχή.
Η Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών δεν επιβεβαίωσε σεισμό στην περιοχή που να εξηγεί με βεβαιότητα την καταστροφή. Την ίδια στιγμή, δορυφορικά δεδομένα και οι πρώτες αναλύσεις ειδικών στρέφουν την προσοχή σε μια διαφορετική αλληλουχία γεγονότων: μια τεράστια κατάρρευση χιονιού, πάγου και βράχων από παγετώδη περιοχή φαίνεται πιθανό να έπεσε στην κοίτη του ποταμού, να δημιούργησε προσωρινό φράγμα και στη συνέχεια να απελευθέρωσε απότομα έναν τεράστιο όγκο νερού προς τις κοιλάδες.
Οι εικόνες από την περιοχή αποτυπώνουν τη βιαιότητα του φαινομένου. Ένα τεράστιο μέτωπο νερού, λάσπης και βράχων κινήθηκε μέσα στις κοιλάδες με τέτοια ταχύτητα ώστε σε αρκετές περιπτώσεις οι κάτοικοι δεν είχαν ουσιαστικά χρόνο να αντιδράσουν. Κτίρια, αυτοκίνητα και τμήματα του οδικού δικτύου εξαφανίστηκαν μέσα στη ροή.
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η κατάσταση κατά μήκος του ποταμού Μπότε Κόσι και του συστήματος ποταμών που καταλήγει στον Τρισουλί. Οι πλημμύρες δεν περιορίστηκαν στη νεπαλέζικη πλευρά των συνόρων. Θύματα και μεγάλες καταστροφές έχουν καταγραφεί και στο Θιβέτ, όπου οι κινεζικές αρχές έχουν κινητοποιήσει εκατοντάδες διασώστες.
Η μορφολογία της περιοχής κάνει τις επιχειρήσεις εξαιρετικά δύσκολες. Κατεστραμμένοι δρόμοι και γέφυρες έχουν αποκόψει οικισμούς, ενώ η λάσπη και η αστάθεια του εδάφους δυσκολεύουν ακόμη και την προσέγγιση ελικοπτέρων σε ορισμένα σημεία.
Το Νεπάλ έχει ζητήσει διεθνή συνδρομή. Η Κίνα έχει ενεργοποιήσει μεγάλη επιχείρηση έρευνας και διάσωσης στην άλλη πλευρά των συνόρων, ενώ η Ινδία έχει δηλώσει έτοιμη να προσφέρει κάθε δυνατή ανθρωπιστική βοήθεια. Οι αρχές προσπαθούν παράλληλα να ταυτοποιήσουν τους αγνοουμένους και να ενημερώσουν τις πρεσβείες των χωρών των οποίων πολίτες βρίσκονταν στην περιοχή.
Πίσω από την άμεση τραγωδία υπάρχει και ένα μεγαλύτερο πρόβλημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τους επιστήμονες.
Τα Ιμαλάια αποτελούν μία από τις περιοχές του πλανήτη που θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες στην αύξηση της θερμοκρασίας. Η υποχώρηση των παγετώνων και η δημιουργία ασταθών παγετωνικών λιμνών μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο ξαφνικών πλημμυρών, κατολισθήσεων και αλυσιδωτών φυσικών καταστροφών.
Η περιοχή του Μπότε Κόσι είχε μάλιστα πληγεί και πέρυσι από σοβαρή πλημμύρα, όταν η αποστράγγιση παγετωνικής λίμνης στο Θιβέτ προκάλεσε καταστροφές και ανθρώπινες απώλειες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί ήδη να αποδοθεί η σημερινή τραγωδία αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή. Η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων εξακολουθεί να διερευνάται και χρειάζονται περισσότερα γεωλογικά και δορυφορικά δεδομένα για ασφαλή συμπεράσματα.
Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι η περιοχή συνδυάζει πολλούς παράγοντες κινδύνου: τεράστιες υψομετρικές διαφορές, παγετώνες, απότομες πλαγιές, ποτάμια που περνούν μέσα από στενές κοιλάδες και οικισμούς χτισμένους πολύ κοντά στις κοίτες τους. Όταν σε ένα τέτοιο περιβάλλον καταρρεύσουν εκατομμύρια τόνοι πάγου και βράχων, οι άνθρωποι που βρίσκονται χαμηλότερα μπορεί να έχουν ελάχιστα λεπτά – ή ακόμη και δευτερόλεπτα – για να σωθούν.
Αυτή τη στιγμή, πάντως, η συζήτηση για τα αίτια περνά αναγκαστικά σε δεύτερη μοίρα μπροστά στην ανθρώπινη τραγωδία.
Οι νεκροί έχουν φτάσει τουλάχιστον τους 160. Οι αγνοούμενοι παραμένουν 403 και ανάμεσά τους βρίσκονται εκατοντάδες ξένοι ταξιδιώτες και προσκυνητές. Ολόκληρες οικογένειες περιμένουν μια πληροφορία, ενώ τα σωστικά συνεργεία συνεχίζουν τις έρευνες μέσα σε ένα τοπίο που σε πολλά σημεία έχει αλλάξει κυριολεκτικά μορφή.
Και όσο οι επιχειρήσεις συνεχίζονται, υπάρχει ένας αριθμός που κανείς δεν μπορεί ακόμη να γνωρίζει με βεβαιότητα.
Πόσοι από τους 403 αγνοουμένους θα βρεθούν ζωντανοί.
