Σπέτσες: Η ιστορία ενός ιστορικού εκπαιδευτηρίου που γράφει τον δικό του αιώνα

Ήταν το 1927 όταν ξεκίνησε να λειτουργεί στις Σπέτσες η Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών, ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα που έμελλε να αποτελέσει ένα από τα πρότυπα κολλέγια της Ελλάδας και, σύμφωνα με την ιστορική του πορεία, ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της εποχής του.

Πίσω από τη δημιουργία της «Σχολής», όπως την αποκαλούν οι κάτοικοι των Σπετσών, βρισκόταν ο Σωτήριος Ανάργυρος, ένας από τους σημαντικότερους ευεργέτες του νησιού. Μετά από χρόνια στην Αμερική, επέστρεψε στις Σπέτσες και αφιέρωσε σημαντικό μέρος της περιουσίας του στην ανάπτυξη και την αναβάθμιση της ιδιαίτερης πατρίδας του.

Ένα πρότυπο κολλέγιο στις Σπέτσες

Η Σχολή δημιουργήθηκε χάρη στις μεγάλες δωρεές του Σωτήριου Ανάργυρου και του Μαρίνου Κοργιαλένη, σε μια παραθαλάσσια περιοχή στα βορειοδυτικά της πόλης των Σπετσών.

Οι εγκαταστάσεις αναπτύχθηκαν σε μια μεγάλη ιδιόκτητη έκταση δεκάδων στρεμμάτων, μέσα σε πυκνό πευκοδάσος, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο περιβάλλον για τους μαθητές.

Η Σχολή λειτούργησε για 56 χρόνια, μέχρι το 1983, ως εκπαιδευτικό ίδρυμα οικοτρόφων για μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου. Από τις τάξεις της πέρασαν σημαντικές προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, της επιστήμης και της πολιτικής, μεταξύ των οποίων ο μαθηματικός, αρχιτέκτονας και μουσικός Ιάννης Ξενάκης, ο μετέπειτα πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης και ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος.

Από το 1983 οι εγκαταστάσεις λειτουργούν ως πρότυπο συνεδριακό κέντρο, ενώ τα τελευταία χρόνια φιλοξενούν και τη Μουσική Ακαδημία Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών.

Το 2027 συμπληρώνονται 100 χρόνια

Το 2027 αποτελεί ορόσημο για την ιστορία της Σχολής, καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από την έναρξη της λειτουργίας της.

Το Ίδρυμα Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών προετοιμάζει ένα μεγάλο επετειακό πρόγραμμα, με στόχο να αναδείξει την ιστορία του ιδρύματος αλλά και την παρακαταθήκη του Σωτήριου Ανάργυρου.

Στο πλαίσιο αυτό σχεδιάζεται ένα τρίπτυχο δράσεων που περιλαμβάνει τη δημιουργία Μουσείου Ιστορίας, ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Σωτήριου Ανάργυρου και ένα πλούσιο φωτογραφικό λεύκωμα.

Μουσείο με την ιστορία της Σχολής

Το νέο Μουσείο Ιστορίας της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής και της ζωής του Σωτήριου Ανάργυρου δημιουργείται στο Παλαιό Ελαιουργείο της Σχολής, κατά μήκος της μάντρας που βρίσκεται απέναντι από τη θάλασσα.

Στον χώρο προβλέπεται να φιλοξενηθεί μόνιμη έκθεση με τρισδιάστατα αντικείμενα, ιστορικά έγγραφα, βίντεο, συνεντεύξεις και διαφημιστικά φιλμ, τα οποία θα παρουσιάζουν την εκατονταετή διαδρομή της Σχολής.

Η ολοκλήρωση του μουσείου έχει προγραμματιστεί για την άνοιξη του 2027, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Η ζωή του Σωτήριου Ανάργυρου σε ντοκιμαντέρ

Παράλληλα, δημιουργείται ντοκιμαντέρ διάρκειας περίπου 50 λεπτών αφιερωμένο στη ζωή του Σωτήριου Ανάργυρου.

Η έρευνα για την παραγωγή έφερε στο φως στοιχεία από τα χρόνια που ο Ανάργυρος έζησε στις Ηνωμένες Πολιτείες, από την άφιξή του στη Νέα Υόρκη το 1883 έως την ενασχόλησή του με την καπνοβιομηχανία και τη δημιουργία μιας μεγάλης επιχειρηματικής δραστηριότητας στον χώρο του καπνού.

Όταν επέστρεψε στις Σπέτσες, στις αρχές του 20ού αιώνα, ξεκίνησε μια σειρά έργων που συνέβαλαν στην ανάπτυξη του νησιού. Το 1904 ολοκλήρωσε το νεοκλασικό αρχοντικό του στην πόλη, το 1907 κατασκεύασε με δικά του έξοδα το πρώτο υδραγωγείο των Σπετσών, ενώ την περίοδο 1913-1914 δημιούργησε το πευκοδάσος του νησιού. Παράλληλα, άνοιξε δρόμους και κατασκεύασε το εμβληματικό ξενοδοχείο «Ποσειδώνιο».

Αποκατάσταση του αρχοντικού

Σημαντικό μέρος του επετειακού σχεδιασμού αποτελεί και η αποκατάσταση του αρχοντικού του Σωτήριου Ανάργυρου στην περιοχή της Ντάπιας.

Το νεοκλασικό κτίριο διαθέτει ιδιαίτερο εσωτερικό διάκοσμο στους τοίχους, τα ταβάνια και τις οροφές. Το έργο αποκατάστασης έχει ήδη ξεκινήσει με χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Αττικής και στόχος είναι να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2027, ώστε το κτίριο να λειτουργήσει ως πολιτιστικός χώρος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ιστορία του εσωτερικού του. Κατά τη δεκαετία του 1970 το αρχοντικό είχε ενοικιαστεί από την οικογένεια Ρότσιλντ και οι τότε ιδιοκτήτες είχαν καλύψει τον εσωτερικό διάκοσμο με βεραμάν χρώμα. Η συγκεκριμένη επέμβαση αποδείχθηκε τελικά προστατευτική, καθώς το χρώμα μπορεί να αφαιρεθεί από τους συντηρητές και να αποκαλυφθεί ο ιστορικός διάκοσμος που διατηρείται από κάτω.

Καλλιτεχνικές φιλοξενίες στις εγκαταστάσεις

Η Σχολή δεν περιορίζεται πλέον στη λειτουργία της ως συνεδριακό κέντρο, αλλά επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως διεθνούς εκπαιδευτικού και πολιτιστικού χώρου.

Τα τελευταία δύο χρόνια πραγματοποιούνται προγράμματα φιλοξενίας εικαστικών καλλιτεχνών. Οι δημιουργοί παραμένουν στις Σπέτσες για αρκετές εβδομάδες, εργάζονται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με την τοπική κοινωνία, ενώ η περίοδος φιλοξενίας ολοκληρώνεται με εκθέσεις των έργων που δημιουργήθηκαν.

Φέτος παρουσιάστηκαν, μεταξύ άλλων, οι εκθέσεις Insular Animisms και Photo Capsule, στο πλαίσιο των καλλιτεχνικών προγραμμάτων της Σχολής.

Παράλληλα, έχουν επανέλθει και οι εκδηλώσεις «Αναργύρεια», οι οποίες περιλαμβάνουν μουσικές, θεατρικές και κινηματογραφικές δράσεις.

Ένας αιώνας ιστορίας

Από ένα πρότυπο οικοτροφείο που δημιουργήθηκε πριν από έναν αιώνα, η Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή έχει εξελιχθεί σε έναν χώρο εκπαίδευσης, πολιτισμού και συνεδρίων.

Η συμπλήρωση των 100 χρόνων το 2027 αποτελεί την αφορμή για να επανέλθει στο προσκήνιο η ιστορία του ιδρύματος και του ανθρώπου που το δημιούργησε, αλλά και για να αποκτήσει νέα ζωή μέσα από το μουσείο, το ντοκιμαντέρ, τις πολιτιστικές εκδηλώσεις και τα προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών.