Σαντορίνη: Από μόλις 75 κλίνες χωρίς καν λιμάνι, σε έναν από τους πιο διάσημους προορισμούς του κόσμου

Σήμερα η Σαντορίνη αποτελεί έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο. Η καλντέρα, τα λευκά σπίτια, τα Φηρά και η Οία έχουν γίνει εικόνες που ταξιδεύουν σε ολόκληρο τον πλανήτη. Πριν από μόλις 55 χρόνια, όμως, η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική.

Ένας μικρός «Οδηγός Σαντορίνης» που εκδόθηκε το 1971 λειτουργεί σήμερα σαν ένα μοναδικό παράθυρο σε εκείνη την εποχή. Στις σελίδες του καταγράφεται ένα νησί που μόλις άρχιζε να ανακαλύπτεται από τους ξένους επισκέπτες και απείχε πολύ από τη σημερινή τουριστική εικόνα.

Μόλις 75 τουριστικές κλίνες

Ο οδηγός είχε εκδοθεί από τον Πέτρο Δελένδα, έναν άνθρωπο που είχε ιδιαίτερη σχέση με τη Σαντορίνη και προσπάθησε από νωρίς να αναδείξει τον τόπο και τα προϊόντα του.

Στην ενότητα «Η σημερινή Σαντορίνη», οι πληροφορίες που δίνονταν στους ταξιδιώτες αποτυπώνουν το μέγεθος της αλλαγής που ακολούθησε.

Το 1971 το νησί διέθετε περίπου 75 τουριστικές κλίνες. Δεν υπήρχε λιμάνι, ενώ η δημιουργία ενός θεωρούνταν δύσκολη λόγω του μεγάλου βάθους των νερών στη δυτική πλευρά και των προσχώσεων στην ανατολική.

Ακόμη και η πρόσβαση σε νερό ήταν διαφορετική. Η Σαντορίνη δεν είχε λίμνες ή ποτάμια και οι κάτοικοι βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στη συλλογή του βρόχινου νερού σε στέρνες. Ο οδηγός σημείωνε μάλιστα ότι τρεχούμενο νερό υπήρχε μόνο στη θέση «Ζωοδόχος».

Καμάρι και Περίσσα οι βασικές παραλίες

Η τουριστική ζωή του νησιού βρισκόταν ακόμη στα πρώτα της βήματα. Οι επιλογές για διαμονή και φαγητό ήταν περιορισμένες, ενώ ως βασικές παραλίες για κολύμπι αναφέρονταν το Καμάρι και η Περίσσα.

Ο επισκέπτης δεν έφτανε τότε σε έναν πλήρως οργανωμένο τουριστικό προορισμό. Έπρεπε να εξερευνήσει μόνος του τα χωριά, τις παραλίες και το τοπίο και να προσαρμοστεί στον ρυθμό του νησιού.

Την ίδια περίοδο, η γεωργία, η αμπελουργία και η τοπική παραγωγή εξακολουθούσαν να έχουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία. Ο τουρισμός είχε ήδη κάνει την εμφάνισή του, αλλά δεν είχε ακόμη αλλάξει τη φυσιογνωμία της Σαντορίνης.

Ο άνθρωπος που προσπάθησε να κάνει γνωστή τη Σαντορίνη

Ο Πέτρος Δελένδας δεν περιορίστηκε στην έκδοση του οδηγού. Σύμφωνα με την αφήγηση της ανιψιάς του, Μαργαρίτας Δελένδα-Λιδωρίκη, αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στο νησί των προγόνων του, αφού προηγουμένως είχε εργαστεί για χρόνια στην Αγγλική Εταιρεία Τηλεπικοινωνιών, μετέπειτα ΟΤΕ.

Εκεί ανέλαβε μεταξύ άλλων καθήκοντα Γάλλου Προξένου και ασχολήθηκε ενεργά με την προβολή της Σαντορίνης. Δημιούργησε το πρώτο οργανωμένο εκθετήριο και πρατήριο πώλησης προσυσκευασμένων τοπικών προϊόντων, παρουσιάζοντας στους επισκέπτες φάβα, κρασί και κάπαρη.

Τα προϊόντα αυτά, που σήμερα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της γαστρονομικής ταυτότητας του νησιού, ήταν τότε σχεδόν άγνωστα στους ξένους τουρίστες αλλά και σε αρκετούς Έλληνες.

Ο Δελένδας φρόντισε επίσης να τυπώσει στην Ιταλία τις πρώτες σύγχρονες καρτ ποστάλ της Σαντορίνης, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη διάδοση της εικόνας του νησιού στο εξωτερικό.

Από ένα εκθετήριο σε ένα κατάλυμα

Η ιστορία του παλιού εκθετηρίου συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ο χώρος στα Φηρά όπου κάποτε παρουσιάζονταν τα προϊόντα της Σαντορίνης μετατράπηκε αργότερα σε οικογενειακή κατοικία και σήμερα λειτουργεί ως Amelot Art Suites.

Μπροστά από το κτίριο βρίσκεται ο Άγιος Στυλιανός, το χαρακτηριστικό καθολικό εκκλησάκι που βρίσκεται στο χείλος της καλντέρας και αποτελεί σήμερα ένα από τα σημεία όπου σταματούν οι επισκέπτες για να φωτογραφίσουν το τοπίο.

Η ίδια οικογενειακή ιστορία συνδέεται και με τον λεγόμενο «Πύργο Δελένδα», ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό συγκρότημα στο Μέσα Γιαλό, το οποίο ο Πέτρος Δελένδας διαμόρφωσε με δικά του σχέδια.

Από τις 75 κλίνες στον παγκόσμιο τουρισμό

Η αντίθεση ανάμεσα στη Σαντορίνη του 1971 και στη σημερινή εικόνα του νησιού είναι εντυπωσιακή.

Τότε, ένας ταξιδιώτης μπορούσε να φτάσει σε έναν προορισμό με ελάχιστες τουριστικές υποδομές, χωρίς λιμάνι και με περίπου 75 διαθέσιμες κλίνες. Σήμερα, η Σαντορίνη είναι ένας παγκόσμιος τουριστικός προορισμός, γνωστός για την καλντέρα, τη μοναδική ηφαιστειακή μορφολογία, την αρχιτεκτονική, τα κρασιά και την τοπική γαστρονομία.

Και ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της ιστορίας είναι ότι πολλά από αυτά που κάνουν το νησί ξεχωριστό σήμερα ήταν ήδη εκεί. Αυτό που άλλαξε ήταν η κλίμακα, η πρόσβαση και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο η εικόνα της Σαντορίνης ταξίδεψε από ένα σχετικά άγνωστο ελληνικό νησί σε ολόκληρο τον κόσμο.