Ιός Δυτικού Νείλου: Η πιο δύσκολη χρονιά από το 2018 – 157 κρούσματα και 13 θάνατοι

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί καινούργια απειλή για την Ελλάδα. Επανεμφανίζεται κάθε χρόνο, παρακολουθείται συστηματικά από τις υγειονομικές αρχές και για μεγάλο μέρος του πληθυσμού η λοίμωξη περνά χωρίς καν να γίνει αντιληπτή. Το φετινό καλοκαίρι, όμως, η εικόνα είναι αισθητά διαφορετική.

Μέχρι τις **19 Αυγούστου 2026 είχαν δηλωθεί 157 κρούσματα και 13 θάνατοι**, αριθμοί που έχουν ήδη ξεπεράσει ολόκληρο το 2025, όταν είχαν καταγραφεί 96 κρούσματα και εννέα θάνατοι. Σύμφωνα με τους ειδικούς που μιλούν στο «Πρώτο Θέμα», αντίστοιχη έξαρση η χώρα είχε να αντιμετωπίσει από το 2018.

Η Αττική βρίσκεται φέτος στο επίκεντρο. Έως τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, τουλάχιστον **31 δήμοι είχαν καταγράψει κρούσματα και ακόμη επτά χαρακτηρίζονταν περιοχές υψηλού κινδύνου**.

Αυτό δεν είναι λόγος πανικού. Είναι όμως ένας πολύ σοβαρός λόγος για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση με μεγαλύτερη προσοχή από τις αρμόδιες αρχές και με περισσότερη συνέπεια από όλους μας στα απλά μέτρα προστασίας.

Οι αριθμοί εξηγούν γιατί το 2026 προβληματίζει

Το πρώτο στοιχείο που χρειάζεται να δούμε καθαρά είναι η σύγκριση.

Σε ολόκληρο το 2025 καταγράφηκαν **96 κρούσματα και εννέα θάνατοι**. Φέτος, πριν τελειώσει ο Αύγουστος, η χώρα έχει ήδη φτάσει τα **157 επιβεβαιωμένα περιστατικά και τους 13 θανάτους**. Η διάμεση ηλικία των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους ήταν τα 82 έτη.

Από τα 157 δηλωμένα περιστατικά, τα **116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα**, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα υπόλοιπα 41 καταγράφηκαν με ηπιότερες ή χωρίς αντίστοιχες εκδηλώσεις.

Οι αριθμοί αυτοί χρειάζονται όμως σωστή ερμηνεία.

Δεν σημαίνουν ότι όποιος μολυνθεί κινδυνεύει να νοσήσει σοβαρά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν οι ειδικοί, περίπου **οκτώ στους δέκα ανθρώπους που μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα**, ενώ περίπου 19% μπορεί να παρουσιάσει μια ήπια εικόνα με πυρετό. Λιγότερο από 1% των μολύνσεων οδηγεί στη σοβαρή νευρολογική μορφή της νόσου.

Άρα χρειάζεται να κρατήσουμε ταυτόχρονα δύο πράγματα: για τον περισσότερο κόσμο η λοίμωξη δεν εξελίσσεται σοβαρά, αλλά όταν έχουμε τόσο αυξημένη κυκλοφορία του ιού, αυξάνεται αναπόφευκτα και ο απόλυτος αριθμός των ανθρώπων που μπορεί να νοσήσουν βαριά.

Γιατί φέτος τα κουνούπια βρήκαν ευνοϊκότερο περιβάλλον

Δεν υπάρχει μία και μοναδική απάντηση για την έξαρση του 2026.

Οι ειδικοί περιγράφουν περισσότερο ένα σύνολο παραγόντων που φαίνεται να δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για την κυκλοφορία του ιού.

Ο ιδιαίτερα ήπιος χειμώνας και οι αυξημένες βροχοπτώσεις της άνοιξης και του καλοκαιριού δημιούργησαν περισσότερα σημεία με στάσιμο νερό και καλύτερες συνθήκες για τη δραστηριότητα των κουνουπιών. Παράλληλα, ρόλο μπορεί να παίζει και η ανοσία των άγριων πτηνών που λειτουργούν ως φυσικοί ξενιστές του ιού.

Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια.

Η εντομολογική έρευνα που πραγματοποιείται τα τελευταία έξι χρόνια στην Αττική από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο **δεν έχει καταγράψει αύξηση στον πληθυσμό των κουνουπιών που μεταδίδουν τον ιό**.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι τόσο απλό όσο «φέτος έχουμε περισσότερα κουνούπια».

Η μετάδοση επηρεάζεται από ένα πολύ πιο σύνθετο σύστημα που περιλαμβάνει τις καιρικές συνθήκες, τα πτηνά, τη δραστηριότητα των κουνουπιών, το αστικό περιβάλλον και πιθανότατα τις μακροχρόνιες αλλαγές στο κλίμα.

Πώς μεταδίδεται πραγματικά ο ιός

Εδώ υπάρχει ένα σημείο που πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο:

**Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται με τη συνήθη κοινωνική επαφή από άνθρωπο σε άνθρωπο.**

Ο βασικός κύκλος μετάδοσης ξεκινά από τα πτηνά.

Το κοινό κουνούπι **Culex pipiens** μολύνεται όταν τσιμπήσει πτηνό που φέρει τον ιό. Ο ιός χρειάζεται συνήθως περίπου 10-14 ημέρες για να πολλαπλασιαστεί μέσα στο κουνούπι σε βαθμό που να μπορεί στη συνέχεια να μεταδοθεί με νέο τσίμπημα σε άλλο πτηνό ή σε θηλαστικό, κυρίως άνθρωπο ή άλογο.

Αυτός είναι και ο λόγος που η πρόληψη επικεντρώνεται τόσο πολύ στην καταπολέμηση των κουνουπιών και στην αποφυγή των τσιμπημάτων.

Δεν μπορούμε να «απομονώσουμε» τον ιό όπως θα κάναμε με μια αναπνευστική λοίμωξη.

Πρέπει να περιορίσουμε τον διαβιβαστή του.

Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο

Η γεωγραφική κατανομή των φετινών περιστατικών είναι από τα στοιχεία που προβληματίζουν περισσότερο.

Τουλάχιστον 31 δήμοι της Αττικής είχαν ήδη καταγράψει περιστατικά μέχρι τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, ενώ άλλοι επτά βρίσκονταν σε κατηγορία υψηλού κινδύνου.

Αυτό έχει πρακτική σημασία.

Όταν η κυκλοφορία του ιού εμφανίζεται σε τόσο μεγάλο αριθμό περιοχών ενός πυκνοκατοικημένου αστικού συγκροτήματος, η αντιμετώπιση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε έκτακτες παρεμβάσεις μετά την εμφάνιση ενός κρούσματος.

Χρειάζεται συνεχής επιτήρηση και κυρίως πρόληψη.

Και εδώ αρχίζει ίσως η σημαντικότερη δημόσια συζήτηση που ανοίγει η φετινή έξαρση.

Οι ψεκασμοί δεν πρέπει να αρχίζουν όταν εμφανιστεί το πρώτο κρούσμα

Η αντιμετώπιση των κουνουπιών δεν είναι υπόθεση ενός έκτακτου ψεκασμού επειδή εμφανίστηκε ένας ασθενής σε μια περιοχή.

Οι ειδικοί περιγράφουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα: χαρτογράφηση των εστιών αναπαραγωγής, συστηματική εντομολογική επιτήρηση, περιορισμός των σημείων με στάσιμο νερό, προνυμφοκτονίες και, όπου πραγματικά απαιτείται, στοχευμένες παρεμβάσεις για τα ενήλικα κουνούπια.

Η σημαντικότερη παρέμβαση γίνεται πριν το κουνούπι ενηλικιωθεί.

Οι εστίες πρέπει να ελέγχονται από την αρχή της άνοιξης και οι δράσεις να συνεχίζονται καθ' όλη την περίοδο ανάπτυξης των κουνουπιών, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου.

Και εδώ εμφανίζεται ένα γνώριμο ελληνικό πρόβλημα: οι αρμοδιότητες.

Περιφέρειες και δήμοι έχουν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους, όμως σύμφωνα με τους ειδικούς έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου, όταν εμφανίστηκε ανθρώπινο κρούσμα, δεν βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη αυτοτελές δημοτικό πρόγραμμα διαχείρισης κουνουπιών.

Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια γραφειοκρατίας.

Όταν μιλάμε για δημόσια υγεία, η πρόληψη που δεν έγινε τον Απρίλιο δεν αναπληρώνεται εύκολα με έναν ψεκασμό τον Αύγουστο.

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς

Η κρατική και αυτοδιοικητική ευθύνη είναι σημαντική, αλλά δεν ακυρώνει την ατομική προστασία.

Και εδώ τα πράγματα είναι αρκετά απλά.

Οι ειδικοί συνιστούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σίτες και κουνουπιέρες, χρήση ανεμιστήρων ή κλιματισμού όπου είναι εφικτό και ρούχα που περιορίζουν την έκθεση του δέρματος.

Ακόμη σημαντικότερο είναι να μην δημιουργούμε μόνοι μας μικρές εστίες αναπαραγωγής γύρω από το σπίτι.

Πιατάκια από γλάστρες, κουβάδες, δοχεία, υδρορροές, δεξαμενές και οποιοδήποτε αντικείμενο συγκρατεί νερό μπορεί να γίνει κατάλληλο σημείο ανάπτυξης προνυμφών. Δεν απαιτείται μια λίμνη στην αυλή. Αρκεί πολύ μικρότερη ποσότητα στάσιμου νερού.

Είναι ίσως το πιο απλό μέτρο από όλα και ταυτόχρονα ένα από εκείνα που συχνότερα αμελούμε.

Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή

Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν θα καταλάβουν ποτέ ότι ήρθαν σε επαφή με τον ιό.

Όταν εμφανίζεται ήπια νόσος, μπορεί να υπάρχουν πυρετός, πονοκέφαλος, γενικευμένη αδυναμία, μυαλγίες και αρθραλγίες, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, εξάνθημα ή διόγκωση λεμφαδένων.

Η σοβαρή μορφή είναι πολύ πιο σπάνια και αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες. Μπορεί να προσβάλει το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και να προκαλέσει εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, με συμπτώματα όπως υψηλό πυρετό, δυσκαμψία αυχένα, σύγχυση, διαταραχές συνείδησης, αστάθεια, σπασμούς ή σοβαρή μυϊκή αδυναμία.

Σε τέτοια συμπτώματα, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή ευάλωτους ανθρώπους, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η δική μας ανάγνωση

Το πιο εύκολο είναι να διαβάσουμε «ρεκόρ επταετίας» και να καταλήξουμε είτε στον πανικό είτε στην αδιαφορία.

Και τα δύο είναι λάθος.

Οι αριθμοί είναι σαφώς επιβαρυμένοι. Τα **157 κρούσματα και οι 13 θάνατοι μέχρι τις 19 Αυγούστου** ξεπερνούν ήδη τα 96 περιστατικά και τους εννέα θανάτους ολόκληρου του 2025.

Αυτό απαιτεί σοβαρότητα.

Από την άλλη, η συντριπτική πλειονότητα όσων μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα και η σοβαρή νευρολογική νόσος αφορά ένα πολύ μικρό ποσοστό.

Αυτό απαιτεί ψυχραιμία.

Η σωστή στάση βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στα δύο.

Ούτε «δεν συμβαίνει τίποτα», ούτε «κινδυνεύουμε όλοι».

Υπάρχει αυξημένη κυκλοφορία ενός ιού που σε ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων –και ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες– μπορεί να προκαλέσει εξαιρετικά σοβαρή νόσο. Άρα περιορίζουμε όσο μπορούμε την έκθεση στα κουνούπια και απαιτούμε από τις αρμόδιες αρχές να κάνουν εγκαίρως τη δουλειά που προβλέπεται.

**Αξίζει να προσέξουμε**

**Όχι μόνο πόσα κρούσματα θα καταγραφούν μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, αλλά αν το 2026 αποτελεί μεμονωμένη δύσκολη χρονιά ή μέρος μιας μεγαλύτερης αλλαγής.**

Αυτό είναι το πραγματικά σημαντικό ερώτημα.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ηπιότεροι χειμώνες επιτρέπουν στο κοινό κουνούπι να παραμένει ενεργό για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, ενώ οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις και πιθανώς στις μεταναστευτικές συνήθειες των πτηνών μπορούν να επηρεάζουν τόσο τη διάρκεια όσο και τη γεωγραφία της μετάδοσης.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί ως σταθερή τάση, τότε θα πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν θα μπορεί πλέον να θεωρείται απλώς μια περιορισμένη καλοκαιρινή απειλή που θυμόμαστε όταν ανακοινωθούν τα πρώτα κρούσματα.

Η επιτήρηση και η καταπολέμηση των κουνουπιών θα πρέπει να αποκτήσουν περισσότερο μόνιμο χαρακτήρα.

Το τελικό συμπέρασμα

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δυσκολότερη χρονιά των τελευταίων ετών για τον ιό του Δυτικού Νείλου.

**157 δηλωμένα κρούσματα.**

**116 με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.**

**13 θάνατοι.**

**31 δήμοι της Αττικής με καταγεγραμμένα περιστατικά και ακόμη επτά σε υψηλό κίνδυνο έως τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας.**

Αυτά είναι τα δεδομένα μέχρι τις 19 Αυγούστου και είναι αρκετά σοβαρά ώστε να μη χωρούν αδιαφορία.

Δεν χρειάζονται όμως υπερβολές.

Χρειάζεται οργανωμένη πρόληψη από δήμους και περιφέρειες, συστηματική εντομολογική επιτήρηση και συνέπεια στα μέτρα καταπολέμησης πριν εμφανιστούν τα κρούσματα – όχι αφού εμφανιστούν.

Και από την πλευρά μας χρειάζονται μερικές απλές συνήθειες: λιγότερα στάσιμα νερά γύρω από το σπίτι, εντομοαπωθητικό, σίτες και περισσότερη προσοχή ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και τις ευάλωτες ομάδες.

Γιατί απέναντι στον ιό του Δυτικού Νείλου το σημαντικότερο μέτρο δεν είναι εκείνο που λαμβάνεται όταν εμφανιστεί το πρώτο σοβαρό περιστατικό.

**Είναι εκείνο που είχε ληφθεί αρκετές εβδομάδες νωρίτερα ώστε το περιστατικό να μην εμφανιστεί ποτέ.**