Γλυπτά του Παρθενώνα: Αλλαγή στάσης από τον Άντι Μπέρναμ – «Η απόφαση ανήκει στο Βρετανικό Μουσείο»
Νέα δεδομένα δημιουργεί στο πολύχρονο ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα η στάση του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ. Ένας πολιτικός που επί σειρά ετών είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα εμφανίζεται πλέον αισθητά πιο επιφυλακτικός, μεταφέροντας ουσιαστικά το βάρος της απόφασης στο Βρετανικό Μουσείο.
Σε δηλώσεις του στους Financial Times, ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι το θέμα είναι τελικά υπόθεση του Βρετανικού Μουσείου, επισημαίνοντας παράλληλα ότι τάσσεται υπέρ της αξιοποίησης της πολιτιστικής διπλωματίας από τη Βρετανία. Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς απέχει αισθητά από τις πολύ πιο ξεκάθαρες θέσεις που είχε εκφράσει πριν αναλάβει την πρωθυπουργία.
Το 2023, ως δήμαρχος του Ευρύτερου Μάντσεστερ, ο Μπέρναμ δεν άφηνε πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Είχε ταχθεί υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών και είχε καλέσει τον πρόεδρο του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, να προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση χωρίς όρους. Ακόμη παλαιότερα, το 2002, είχε συνυπογράψει κοινοβουλευτική πρωτοβουλία για αλλαγή του νομικού πλαισίου που περιορίζει τη δυνατότητα του μουσείου να απομακρύνει οριστικά αντικείμενα από τη συλλογή του.
Η μετατόπιση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την ελληνική πλευρά. Η άνοδος του Μπέρναμ στην πρωθυπουργία είχε δημιουργήσει προσδοκίες ότι η Αθήνα θα έβρισκε απέναντί της μία βρετανική κυβέρνηση περισσότερο διατεθειμένη να βοηθήσει στην επανένωση των Γλυπτών. Η νέα του στάση δείχνει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, ότι δεν επιθυμεί να μετατρέψει το ζήτημα σε άμεση κυβερνητική απόφαση.
Υπάρχει άλλωστε και ένα σοβαρό νομικό εμπόδιο. Ο νόμος περί Βρετανικού Μουσείου του 1963 περιορίζει τη δυνατότητα οριστικής απομάκρυνσης αντικειμένων από τις συλλογές του. Το συγκεκριμένο πλαίσιο είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τα τελευταία χρόνια η συζήτηση έχει μετατοπιστεί από μία απλή «επιστροφή» στην αναζήτηση ενός ευρύτερου μοντέλου συνεργασίας και μακροχρόνιου δανεισμού.
Οι επαφές της ελληνικής πλευράς με το Βρετανικό Μουσείο, πάντως, συνεχίζονται. Στο τραπέζι παραμένει η ιδέα μιας μακροπρόθεσμης «Parthenon Partnership», στο πλαίσιο της οποίας τμήματα των Γλυπτών θα μπορούσαν να βρεθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης και, σε αντάλλαγμα, σημαντικές ελληνικές αρχαιότητες να εκτίθενται στο Λονδίνο. Ο Τζορτζ Όσμπορν έχει συμμετάσχει στις συζητήσεις για ένα τέτοιο μοντέλο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει υπάρξει οριστική συμφωνία.
Υπέρ της ελληνικής διεκδίκησης λειτουργεί και η μετατόπιση της βρετανικής κοινής γνώμης. Έρευνα της JL Partners για το Parthenon Project έδειξε ότι το 56% των ερωτηθέντων θα ψήφιζε υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα, έναντι 22% που θα προτιμούσε την παραμονή τους στο Βρετανικό Μουσείο.
Η υπόθεση, επομένως, κάθε άλλο παρά κλειστή είναι. Αυτό που αλλάζει είναι η πολιτική διάσταση: ο άνθρωπος που κάποτε ζητούσε ξεκάθαρα την επιστροφή των Γλυπτών, τώρα που βρίσκεται στην Ντάουνινγκ Στριτ επιλέγει να κρατήσει μεγαλύτερη απόσταση. Και κάπως έτσι, η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα φαίνεται να εξαρτάται περισσότερο από τη διαπραγμάτευση Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου παρά από μία άμεση πολιτική απόφαση της βρετανικής κυβέρνηση
