ΑΑΕΑ & ΠΚ: Καμία ανατίμηση το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου από εταιρείες της Πρωτοβουλίας

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή παρεμβαίνει στη συζήτηση για την Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, επιχειρώντας να μεταφέρει το βάρος από τις μεμονωμένες συγκρίσεις στη συνολική εικόνα της αγοράς. Η θέση της είναι κατηγορηματική: «η εικόνα που επιχειρείται να δημιουργηθεί, ότι, δηλαδή, οι τιμές ορισμένων κωδικών αυξήθηκαν πριν από την έναρξη της Πρωτοβουλίας για να εμφανιστούν στη συνέχεια ως μειωμένες, δεν ανταποκρίνεται στην ελληνική πραγματικότητα».

Το βασικό επιχείρημα της ΑΑΕΑ & ΠΚ στηρίζεται στις δηλώσεις ανατιμήσεων που υποβάλλουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο δεν υποβλήθηκε καμία τέτοια δήλωση από εταιρεία επώνυμων προϊόντων που συμμετέχει στην Πρωτοβουλία. Η μοναδική δήλωση ανατίμησης εκείνου του διαστήματος αφορούσε εταιρεία εκτός της δράσης. Πρόκειται για το κομβικό στοιχείο πάνω στο οποίο η Αρχή θεμελιώνει την απόρριψη του ισχυρισμού ότι προηγήθηκαν αυξήσεις ώστε οι κατοπινές μειώσεις να εμφανιστούν μεγαλύτερες.

Η ουσία της αντιπαράθεσης βρίσκεται, πάντως, και στη μέθοδο σύγκρισης. Η Αρχή υποστηρίζει ότι σε ορισμένες δημόσιες αναφορές συγκροτείται ένα τεχνητό «καλάθι» από περιορισμένο αριθμό προϊόντων, χωρίς σταθερή αλυσίδα, κοινή βάση τιμής και ενιαία χρονική περίοδο. Μια πρόσκαιρη χαμηλή προσφορά, σε οποιοδήποτε κατάστημα και οποιαδήποτε ημέρα, δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη βασική τιμή ραφιού που συναντά σταθερά ο καταναλωτής. Αν συγχέονται αυτά τα δύο μεγέθη, η σύγκριση μπορεί να είναι εντυπωσιακή ως εικόνα, αλλά δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκην μια πραγματική αγορά.

Η Εθνική Πρωτοβουλία τέθηκε σε εφαρμογή στις 31 Αυγούστου και καλύπτει 1.740 κωδικούς. Όπως διευκρινίζει η ΑΑΕΑ & ΠΚ, δεν πρόκειται για μία σύντομη προωθητική ενέργεια, αλλά για δεσμευμένη μείωση της βασικής τιμής ραφιού επί τουλάχιστον δύο μήνες ανά κωδικό και, σε αρκετές περιπτώσεις, έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026. Οι ολιγοήμερες προσφορές μπορούν να συνεχιστούν επιπλέον πάνω στη μειωμένη βάση. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη, διότι άλλο αποτύπωμα αφήνει μια στιγμιαία έκπτωση και άλλο μια χαμηλότερη τιμή που παραμένει για μεγαλύτερο διάστημα.

Ιδιαίτερο βάρος δίνει η ανακοίνωση στις κατηγορίες που, κατά την Αρχή, απουσιάζουν από τις συγκρίσεις που δημοσιοποιήθηκαν. Στα νωπά κρέατα περιλαμβάνονται 100 κωδικοί, με μέση μείωση 7,5% και μειώσεις έως 28%. Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας καταγράφονται 360 κωδικοί, μέση μείωση 8% και μέγιστη 33%, ενώ στα σχολικά είδη 405 προϊόντα, μέση μείωση 12% και μέγιστη 36%. Η παράλειψη ολόκληρων κατηγοριών με τέτοια συμμετοχή περιορίζει αναπόφευκτα την αντιπροσωπευτικότητα οποιασδήποτε συνολικής αποτίμησης.

Η ΑΑΕΑ & ΠΚ δηλώνει ότι παρακολουθεί καθημερινά την εφαρμογή της Πρωτοβουλίας και θεωρεί πως η μέχρι τώρα εικόνα των πραγματικών τιμών στο ράφι επιβεβαιώνει τα στοιχεία της. Παράλληλα, με βάση τις μηνιαίες πωλήσεις των προϊόντων που συμμετέχουν, εκτιμά ότι η μέση εξοικονόμηση για το συγκεκριμένο καλάθι μπορεί να φτάσει τα 39 ευρώ τον μήνα ανά νοικοκυριό. Το ποσό δίνει ένα σαφές μέτρο της δυνητικής επίδρασης, όμως η ουσιαστική αξιολόγηση θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια των μειωμένων βασικών τιμών και από τη συνεπή σύγκριση ίδιων προϊόντων, στις ίδιες συνθήκες.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι η συζήτηση θα κριθεί στην πραγματική και διαρκή εικόνα του ραφιού, όχι σε αποσπασματικές χαμηλές τιμές ολιγοήμερων προσφορών. Τα στοιχεία που παραθέτει η ΑΑΕΑ & ΠΚ για την απουσία δηλώσεων ανατίμησης από συμμετέχουσες εταιρείες τον Ιούλιο και τον Αύγουστο ενισχύουν τη θέση της απέναντι στις συγκεκριμένες αναφορές. Ωστόσο, η αξιοπιστία της Πρωτοβουλίας θα εξαρτηθεί από τον καθημερινό έλεγχο που η ίδια η Αρχή δεσμεύεται να συνεχίσει. Αν οι μειώσεις διατηρηθούν στη βασική τιμή για τα προβλεπόμενα διαστήματα, το όφελος θα είναι μετρήσιμο και όχι συγκυριακό. Η εκτίμηση των 39 ευρώ τον μήνα ανά νοικοκυριό αποτελεί τον καθαρότερο δείκτη πάνω στον οποίο θα αξιολογηθεί τελικά η εφαρμογή της δράσης.